Citrus limon = Citroenboom

- struik, kuipplant, uit de familie van de Rutaceae = Wijnruitachtigen -

 

 Heesters en klimplanten

Heesters vormen een van de meest veelzijdige groepen in de tuin; niet alleen kunnen ze als achtergrond dienen voor andere plantensoorten, maar ze hebben ook het hele jaar door een eigen inbreng in kleur en sfeer van de tuin.
Ze vormen de blijvende grondslag waaromheen andere planten worden gegroepeerd en brengen hoogte, diepte en eenheid
in een tuin met hun takkenstructuur. Ook 's winters, als de meeste andere planten afsterven kunnen heesters nog steeds voor kleur in de tuin zorgen met hun bessen en bast. Bovendien hebben ze 't praktisch nut dat ze een gevoel van beslotenheid geven.
Een heester vormt takken bij,
op of onder het grondoppervlak, terwijl een boom een stam heeft die op een bepaalde hoogte gaat vertakken. Omdat heesters vele jaren leven moeten ze zorgvuldig worden uitgekozen.
Eerst moet worden uitgemaakt of men een groenblijvende of bladverliezende heester wil hebben. Ook de bloeikleur, bladkleur en vorm bepalen de keuze. Er zijn 4 hoofdvormen: rond, opgaand, gespreid en hangend.
groenblijvende heesters
Laten hun bladeren in de herfst niet vallen en hoewel ze zich in de lente van wat bladeren ontdoen, zijn ze nooit helemaal kaal. Men vind het vaak saaie planten, maar in oude stadstuinen worden ze gelukkig nog steeds gewaardeerd, en kom je er bv. de aucuba, hulst, kardinaalsmuts en liguster nog volop tegen, vanwege hun kleur en contrast in de winter, maar natuurlijk ook omdat ze prima gedijen in de schaduw.
bladverliezende heesters
Verliezen in de herfst al hun bladeren; de takken worden kaal en de plant gaat in winterrust om in de volgende lente weer volop nieuw blad te vormen. Vaak hebben ze voor hun winterrust meer bloemen dan groenblijvende heesters.
kiezen
Voor het maken van de juiste keuze, zul je jezelf dus vooraf een aantal vragen moeten voorleggen, zoals: waar ga ik de heester plaatsen, welke benodigde grondsoort komt het beste overeen, welke kleur moet de plant hebben, zowel de bloemen als de twijgen. Daarbij zul je je de tuin moeten voortstellen in de verschillende jaargetijden om een zo compleet mogelijke afweging te kunnen maken van je voorkeuren. Veel succes!


   
 
 naam:  Citrus limon = Citroenboom  extra info
 toepassing:  wintergroene, heester voor in een kuip  
 standplaats:  zonnig en beschut  
 kenmerken:  sterk bedoornde struik met lichtgroen, ovaal en getand
 blad 8 cm lang en 5 cm breed, jonge uitlopers zijn
 roodachtig van kleur
 zeer hard hout, bij aanraking geurt de struik
 hoogte:  3 - 5 m  
 groeiwijze:  warrige, snelgroeiende struik  
 bloeiwijze:  heerlijk ruikende witte bloemen met een paarsig waas,
 alleenstaand of meertallig. Het vruchtbeginsel verdikt
 zich tot de citroen = oranjebloesem
 
 bloeimaand:  hoofdbloei voorjaar, bloeit verder hele jaar door  
 vruchtvorming:  de citroen ontstaat uit 't verdikte vruchtbeginsel  
 groenblijvend:  wintergroen  
 grondsoort:  grove luchtige potgrond (cocopeat) als basis,
 aangevuld met 10% perlite, 10% schone klei en 5-8%
 rivierzand/metselzand
 
 verdraagzaam:  zet andere planten niet te dicht bij  
 aantal p/m²  1  
 plantafstand:  3 - 5 m  
 vermeerdering:  uit zaad, zie onder  
 snoei:  vormsnoei noodzakelijk  
 bijzonderheden:  alleen regenwater geven  

         
 

 meer bijzonderheden
De citroen komt van oorsprong uit NW India, en pas veel later kwam hij in China en nog weer veel later werd hij door arabische volkeren over Europa verspreid. Het is een struik die snel kale takken krijgt, als de groeiomstandigheden niet optimaal zijn. Al lang geleden ontdekten ze dat de citroen een probaat middel was tegen  scheurbuik. De struik groeit prima in zowel tropische als subtropische omstandigheden. Een te vochtige omgeving maakt de struik gevoelig voor ziekten. Hoewel de plant gemakkelijk vanuit zaad ontkiemt, zijn de struiken die hieruit onstaan niet 'soort echt', en zullen ze bij uitzondering soms na 6 jaar citroenen produceren, die dan ook nog oneetbaar zuur is.
Om de vorst in onze gebieden te kunnen verdragen worden de planten op een onderstam geënt. De juiste onderstam is zeer belangrijk i.v.m. grondsoort en gevoeligheid voor stamrot. Daarvoor wordt vaak een Poncirus trifoliatus gebruikt.
Bij ons wordt de citroen vanwege zijn betrekkelijke vorstgevoeligheid, bij voorkeur in pot gekweekt, zodat hij 's zomers buiten op het terras kan en 's winters in een kas of op een andere lichte plaats koel kan overwinteren bij een temperatuur van 5 tot 10 graden.
 kenmerken
Snelgroeiende struik met stekels in de bladoksels, die een bossige, warrige vorm aan neemt als ie niet regelmatig in vorm gesnoeid wordt. De bladeren zijn licht eivormig en ovaal. Aan de rand fijn gezaagd en ze zitten aan korte vaak  ongevleugelde bladstelen. Citroen bloeit met grote witte bloemen met een lichtpaarse kleur aan de top van de kelkbladeren. De bloemen verschijnen zowel alleenstaand als in trossen vanuit de bladoksels naast de doornen. Hoewel de hoofdbloei toch in het voorjaar plaats vindt kan de bloei het hele jaar doorgaan. Vandaar dat er tegelijkertijd bloemen en vruchten in diverse stadia aan een en dezelfde plant voorkomen.
De eivormige, lichtgele vrucht, de citroen, is ca. 10 cm lang en 6 cm dik, met een geprononceerde top, is zeer sappig en fris maar bovenal uitgesproken zuur. Er zitten weinig zaden in de vrucht maar uit een zaadje kunnen meerdere planten groeien.
Er wordt vooral geoogst in herfst en winter maar uiteraard kun je het hele jaar door af en toe citroenen van de boom halen.
 verzorging
In pot gekweekt blijft de citroen veel kleiner dan in de volle grond, en om hem in een goede vorm te houden is regelmatige snoei noodzakelijk. Vooral 's zomers is het belangrijk regelmatig de nieuwe scheuten steeds te toppen na 2 of 3 nieuwe bladeren. Overpotten doe je best in mei / juni / juli, Gebruik daarvoor en ruime, roodstenen pot met een potscherf onderin, dan een laagje gebakken kleikorrels en dan vullen met kant en klare grove luchtige potgrond (cocopeat) als basis, aangevuld met 10% perlite, 10% schone klei en 5-8% rivierzand/metselzand
. Leg de wortels uitgespreid in een hoek van 45° naar beneden met potgrond tussen de wortels. Geef de eerste dag nog geen water en houd hem een paar dagen uit de felle zon en hij zal je belonen met z'n bloei en vruchten. De beste manier van water geven: nooit leidingwater geven, daar zit te veel kalk in, maar geef altijd regenwater, en laat de kluit af en toe droog worden, maar niet uitdrogen.
Bemesten doe je van eind februari tot eind augustus
. Gebruik mest met een hoog stikstofgehalte of organische mest in korrelvorm.
 overwinteren
Na augustus bemest krijgt de struik geen mest meer, dat beinvloed de bloei van volgend seizoen negatief. Eind september/half oktober is het tijd om de plant op een koele (5° - 10° C) en lichte plaats te zetten en vanaf nu minder water te geven. Zorg voor genoeg frisse lucht en pas ervoor op dat de luchtvochtigheid niet te hoog is op de overwinteringsplek, om afstervende takken te voorkomen. Pas ook op voor condens en sproei de struik niet bij te lage temperaturen. De gevolgen zijn zeer snel zichtbaar.
Vanaf half mei kan de Citrus weer naar buiten, waar je hem de eerste tijd nog wel moet beschermen tegen felle zon maar al snel zal ie gaan bloeien en weer heerlijk geuren.
 vermeerderen
Zaaien in goede zaai of stek grond, binnenshuis of op een warme plek in de tuin vanaf eind mei/begin juni. Normaal vochtig houden, verder op een zonnige en beschutte plek opkweken. Stekken is lastig en gebeurt ook bijna nooit omdat de de stek op een onderstam geent moet worden om voldoende wintervast te zijn. 
 snoei
Citrus planten zijn prima te snoeien, zelfs op oud hout zal de plant weer uitlopen. Snoei is nodig om de afmeting in toom te houden, de plant ordelijk te laten groeien of lange kale takken te voorkomen. Snoei na de bloei.
Mocht de struik kale takken hebben snoei deze dan niet in een keer terug, maar doe het in ettappes, omdat de plant vaak wel nog bloeit op kale takken.
 
andere variëteiten

ð
Citrus aurantifolia = Limoen

- wintergroene kuipplant -

kenmerk:  doornloze struik met
 donkergroen, eivormig
 gepunt iets getand blad
standplaats:  kuip, volle zon
hoogte:  6 - 7 m
bloei:  witte bloemen met een
 paars zweem, alleenstaand
 of meertallig
bloeitijd:  hoofdbloei voorjaar
vrucht:  bleekgeel, eivormig met een
 opgezwollen tepeleind
verzorging;  alleen regenwater geven




 




 

ï
Citrus bergamia = Bergamotcitroen

- wintergroene kuipplant -

kenmerk:  zachte, ovale bladeren
standplaats:   zonnig beschut
hoogte:   4 m
bloei:   heerlijk zoet geurend
bloeitijd:   hoofdbloei voorjaar
vrucht:  peervormige, zure vrucht,
 de smaakmaker in
 Earl grey thee
verzorging;   alleen regenwater geven
ð
Citrus maxima = Pompelmoes

- wintergroene kuipplant -
 
kenmerk:  grove struik met behaarde
 jonge twijgen
standplaats:  beschut en zonnig
hoogte:  max 10 m
bloei:  witte, alleenstaande bloem
bloeitijd:  hoofdbloei voorjaar
vrucht:  pompelmoes, tot 30 cm
 doorsnede met dikke schil
verzorging;  alleen regenwater geven



 



 
ï
Citrus medica = Sukadecitroen, Cedraat

- wintergroene kuipplant -

kenmerk:  
standplaats:   beschut zonnig
hoogte:   3 m
bloei:  
bloeitijd:  
vrucht:  wrattige, gele vruchten,
 waarvan de schil wordt
 geconfijt
verzorging;  
ð
Citrus medica sarcodactylus = Boedha's hand

- wintergroene kuipplant -

kenmerk:  onregelmatige en
 openvallende groeiwijze
standplaats:  beschut en zoonig
hoogte:  1.8 - 2.5 m
bloei:  sterk geurende grote witte
 bloemen, met opvallende
 gele meeldraden, bloemen
 groeien in trosjes vanuit de
 stam
bloeitijd:  hoofdbloei voorjaar
vrucht:  bestaat uit meerdere losse
 vruchten met zeer dikke schil
verzorging;  overwinteringstemperatuur
 10° C.



 



 
ï
Citrus paradisi = Grapefruit

- wintergroene kuipplant -
 
kenmerk:  flinke struik
standplaats:  beschut en zonnig
hoogte:  6 - 9 m, groeit breed uit
bloei:  hoofdbloei voorjaar
bloeitijd:  grote geurende bloemen
vrucht:  geel, grapefruit
verzorging;  alleen regenwater geven
ð
Poncirus trifoliatus = Winterharde citrus

- winterharde (tot -20°C),
 bladverliezende verwant -
 
kenmerk:  stekelig snelgroeiend struikje
standplaats:  zonnig, beschut,  liefst
 zuidmuur
hoogte:  2 - 2.5 m
bloei:  grote, sterk geurende witte 
 bloemen
bloeitijd:  april-mei
vrucht:  tennisbal-achtige vruchten,
 zuur en bitter, worden
 gebruikt voor 't maken van
 limonade
verzorging; alleen regenwater geven
snoei:
vruchten op oud (tweejarig) hout, snoeien leidt tot minder vruchtzetting, snoei na de bloei om verkeerd zittende en dode twijgen te verwijderen, of om de plant in toom te houden.



 

 



 
ï
Citrus reticulata = Mandarijn

- wintergroene kuipplant -

kenmerk:  blad: kleiner en smaller
standplaats:  beschut en zonnig
hoogte:  3.5 - 6 m
bloei:  heerlijk geurende bloemen
bloeitijd:  hoofdbloei voorjaar
vrucht:  oranje, mandarijn
verzorging;  zomers veel water en mest
 
ð
Citrus sinensis = Zoete Sinaasappel

- wintergroene kuipplant -

kenmerk:  stekelige struik
standplaats:  beschut en zonnig
hoogte:  3 - 5 m
bloei:  grote witte geurende
 bloemen
bloeitijd:  hoofdbloei voorjaar
vrucht:  oranje, sinaasappel
verzorging;  zorg 's winters voor
 voldoende frisse lucht
 


 

Terug