Clematis = Bosdruif

- vaste klim- slingerplant, uit de familie van de Ranunculaceae = Ranonkelachtigen -

Vanaf het begin van ons tuinavontuur wilde ik clematissen in onze tuin.
Met vallen en opstaan heb ik geleerd wat de beste standplaatsen voor ze zijn en dat ze erg van een
 klimrekje houden, maar vooral om hun stengels onderaan te beschermen tegen de brandende zon.
Wij hebben dat probleem meestal kunnen ondervangen door er met de aanleg van de stapelbakken
rekening mee te houden. Daar waar dat niet helemaal gelukt is zet ik er een pot voor met een andere plant.

    
links: Clematis in 't wild als bodembedekker                              rechts: een zee van Clematis paniculata

 Heesters en klimplanten

Heesters vormen een van de meest veelzijdige groepen in de tuin; niet alleen kunnen ze als achtergrond dienen voor andere plantensoorten, maar ze hebben ook het hele jaar door een eigen inbreng in kleur en sfeer van de tuin.
Ze vormen de blijvende grondslag waaromheen andere planten worden gegroepeerd en brengen hoogte, diepte en eenheid
in een tuin met hun takkenstructuur. Ook 's winters, als de meeste andere planten afsterven kunnen heesters nog steeds voor kleur in de tuin zorgen met hun bessen en bast. Bovendien hebben ze 't praktisch nut dat ze een gevoel van beslotenheid geven.
Een heester vormt takken bij,
op of onder het grondoppervlak, terwijl een boom een stam heeft die op een bepaalde hoogte gaat vertakken. Omdat heesters vele jaren leven moeten ze zorgvuldig worden uitgekozen.
Eerst moet worden uitgemaakt of men een groenblijvende of bladverliezende heester wil hebben. Ook de bloeikleur, bladkleur en vorm bepalen de keuze. Er zijn 4 hoofdvormen: rond, opgaand, gespreid en hangend.
groenblijvende heesters
Laten hun bladeren in de herfst niet vallen en hoewel ze zich in de lente van wat bladeren ontdoen, zijn ze nooit helemaal kaal. Men vind het vaak saaie planten, maar in oude stadstuinen worden ze gelukkig nog steeds gewaardeerd, en kom je er bv. de aucuba, hulst, kardinaalsmuts en liguster nog volop tegen, vanwege hun kleur en contrast in de winter, maar natuurlijk ook omdat ze prima gedijen in de schaduw.
bladverliezende heesters
Verliezen in de herfst al hun bladeren; de takken worden kaal en de plant gaat in winterrust om in de volgende lente weer volop nieuw blad te vormen. Vaak hebben ze voor hun winterrust meer bloemen dan groenblijvende heesters.
kiezen
Voor het maken van de juiste keuze, zul je jezelf dus vooraf een aantal vragen moeten voorleggen, zoals: waar ga ik de heester plaatsen, welke benodigde grondsoort komt het beste overeen, welke kleur moet de plant hebben, zowel de bloemen als de twijgen. Daarbij zul je je de tuin moeten voortstellen in de verschillende jaargetijden om een zo compleet mogelijke afweging te kunnen maken van je voorkeuren. Veel succes!


-
Clematis
is ontleend aan 't Griekse woord voor 'rankende plant' -
 
 naam:  Clematis = Bosdruif  extra info
 toepassing:  bodembedekkende klimplant, of geleid aan muren en pergola's, klimmende of
 slingerende heester met vele verschillende toepassingsmogelijkheden
 
 standplaats:  volle zon of halfschaduw met de wortels in de schaduw en bloemen in de zon.  voet afschermen
 tegen felle zon
 kenmerken:  vlotte klimmende plant, die zich onderweg naar boven met  z'n meer of minder
 windende bladstelen overal aan vastpakt
 
 hoogte:  afhankelijk v.d. soort  
 groeiwijze:  opgaande, slingerende, min of meer windende klimplant  
 bloeiwijze:  Ster- of schaalvormig, enkele klokjes, dubbele klokjes, buisvormig, tulpvormig
 of lantaarnachtige bloemen, afhankelijk van de soort 
4-8 bloeiende kelkbladeren zonder kroonbladen
 bloeimaand:  mei - september, afhankelijk van de soort  
 vruchtvorming:  n.v.t. wel veranderen de bloemen na de bloei in mooie pluizige vruchtbolletjes  
 groenblijvend:  niet groenblijvend, enkele uitzondering daargelaten  
 grondsoort:  kalkhoudende, humus-, voedselrijke en waterdoorlatende bodem   
 verdraagzaam:  heel goed te combineren  
 aantal p/m²  1  
 plantafstand:  1 m  
 vermeerdering:  zaaien, stekken of afleggen, zie onder  
 snoei:  vroegbloeiers: weinig snoeien  -   laatbloeiers: sterk snoeien  meer info onderaan
 bijzonderheden:  licht giftig  

 

 meer bijzonderheden
Clematis is een geslacht bestaan uit hoofdzakelijk klim- en slingerplanten met zeer aantrekkelijke bloemen. De soorten uit gematigde streken zijn bladverliezend, die uit warmere streken groenblijvend. Ze zijn onderverdeeld in groot- en kleinbloemigen - Diversifolia Groep - hybriden, dubbel- en enkelvoudige bloemen- zijn sterker, de grondsoort is minder belangrijk, ze groeien sterker en bloeien rijkelijk en vroeger in het voorjaar. Snoeien is minder belangrijk, alleen gewone vormsnoei kan het hele jaar door uitgevoerd worden.
Grootbloemigen: matig sterk en worden 3 tot 4 meter hoog. Nieuwe bloemkoppen verschijnen eind mei tot in september, bloeien de hele zomer door. De bloemen zijn afhankelijk van de hybride 10 tot 15 cm. groot in vele kleuren, zelfs 2-kleurig. Jaarlijks snoeien na vorstperiode. Zomerbloeiers bloemen op jong hout daarom is het regelmatig verjongen/snoeien van de plant noodzakelijk.

De indeling zoals die overal gehanteerd wordt is als volgt:
- Kleinbloemige soorten en hybriden (Diversifolia Groep), - licht klimmende of niet klimmende soorten, bloeien van juni tot
                              oktober, rood tot blauw, met knikkende tot rechtopenstaande klokvormige tot uitgespreide bloemen -
- onderverdeeld in: vroegbloeiers,
verder onderverdeeld in: - Groenblijvers,
                                                      
                                                          - Alpina groep, 
                                                                                                                 - Macropetala groep,
                                                                                                                 - Montana groep,  
                                                                                                                 - Rotstuin groep


 -
Kleinbloemige soorten en hybriden (Diversifolia Groep)                                         
- onderverdeeld in: laatbloeiers, die weer zijn onderverdeeld in: - 
Kruidachtigen.
                                                                                                                         - Viticella groep,
                                                                                                                         -
Texensis groep,
                                                                                                                         - Orientalisgroep,
                                                                                                                         -
Late klimmersgroep.


- Grootbloemige hybriden - verder onderverdeeld in voorzomerbloeiers - bloeien: mei - juli
                                                                                    en nazomerbloeiers    - bloeien juli - okt
 
 kenmerken
De middelmatig tot sterk groeiende klimstruiken bereieken een hoogte van twee tot zes meter en worden gekenmerkt door de vier tot acht bloeiende kelkbladeren en de ontbrekende kroonbladen. De stengels van de plant winden zich langs andere planten of steunpunten omhoog. In de tuin of langs het huis is een rek voor de aanhechting gewenst. Voor de tuin is een groot aantal gekweekte varieteiten beschikbaar, die in kleur sterk uiteenlopen: wit, roze, rood, blauw, of violet, terwijl de bloem ster- of schaalvormig kan zijn. De afmeting varieert van enkele centimeters tot meer dan 20 centimeters. De bloeiperiode loopt uiteen van mei tot september. De uitgebloeide bloemen veranderen in decoratieve pluizenbollen.
 
verzorging
Clematis planten gaat als volgt: zet in 't voorjaar de plant met pot en al in het water. Graaf een ruim gat en doe onderin potgrond. Zet nu de plant in het gat, 10 cm dieper dan de bovenkant van de potkluit, van de grootbloemige Clematissen de wortels een beetje los maken maar laat van de andere soorten, met fijne worteltjes, de kluit heel. Maak het gat nog groter als je de clematis tegen een muur wilt zetten omdat de grond hier vaak erg arm is. Geef de plant een klimrek om zich aan vast te pakken en zet de scheuten vast, anders zal ie bij harde wind los waaien. Bij grootbloemige clematis hybriden moeten de wortels koel blijven als de zon erop schijnt, dus moet je de grond afdekken, met een bodembedekker of de bekende dakpan. Soms ontstaat er (vaak bij jonge planten) door schimmels de zgn. verwelkingsziekte, waardoor de plant afsterft. Dat is te voorkomen door de plant diep genoeg te planten, een mulchlaag rond de wortels te leggen en het snoeisel altijd meteen te verwijderen. Sommige mensen spuiten zelfs regelmatig met een schimmeldodend middel.


bemesten
Dat gebeurt in de herfst,
100 gram beendermeel (=langzaamwerkend met veel fosfaten) per vierkante meter toevoegen.
Het maakt de grond alkalischer en bevordert de wortelvorming.
Dan breng je een mulchlaag, doorsnede 60 cm, van tuincompost of verteerde stalmest om de plant aan. In 't voorjaar spit je de stalmest van de vorige keer lichtjes onder. Dan kun je ook kaliumhoudende kunstmest toevoegen, houd de stengel vrij van de meststoffen, met oog op verrotting van de plant. En daarna opnieuw een mulchlaag aanbrengen; mag weer stalmest zijn. Zolang de clematis niet bloeit mag je elke week vloeibare mest geven.

Clematis in kuip
Zet uw clematis in een pot van
50 cm diep met een doorsnede van 30 cm.
In het voorjaar een derde deel van de wortelkluit verwijderen en
de plant in nieuwe grond zetten. Als na enkele jaren de  bloei minder wordt plant hem dan in de tuin en begin dan met een nieuwe clematis in pot.
Gebruik goede potgrond vermengd met stalmest en beendermeel. Elk voorjaar een paar handjes kaliumsulfaat door de potgrond mengen en 't halverwege de zomer herhalen. Leid de stengels
zo horizontaal mogelijk langs steunstokken. Clematissoorten die goed in kuip te houden zijn: o.a. de Jackmanii's, de viticella's en de vroegbloeiende grootbloemige soorten. Ook Montana's kunnen met optimale verzorging in een kuip opgekweekt worden.

 vermeerderen
zaaien:
Gebruik zo vers mogelijk zaad want dat kiemt veel vlotter dan oud zaad. Zaaien doe je buiten voor de winter, in een zaaibakje, en in de lente, buiten onder glas. Veel soorten zijn niet gemakkelijk te zaaien en kan 't 2 -3 jaar duren voordat het zaad ontkiemt.

afleggen:
  Leg een lange rank op de grond nadat je een kleine insnijding net voor een knoop hebt gemaakt, en leg de rank vast op de grond met een steen en bedek hem daarna met aarde. Als je de rest van de rank terug naar boven leid dan kun je binnen het jaar de gewortelde stekken oppotten en verplanten.

Stekken:
Neem een nieuwe groeischeut, snijdt de stengel net boven een bladpaar af en doop het snijvlak in stekpoeder, verwijder de helft van de bladeren en steek hem in stekgrond, bevochtig de grond en dek de pot af met plastic. Zet de stek uit de zon op een koele plaats. Het jaar daarop de stek uitgeplant worden.
 
snoeigroepen

- Lentebloeiers alleen snoeien als 't echt nodig is. Doe dit altijd na de bloei. 
- Vroegbloeiende en grootbloemige hybriden (bloeit begin juni)'alleen, in februari, het dode hout wegnemenen. Alleen in
  noodgevallen mag je dit meteen na de bloei doen, want je stelt hierdoor de bloei uit.
- Laatbloeiende clematissen, (bloeien midden juni) snoei je in februari, maart volledig terug tot op 1 meter of nog korter bij
  de grond.
 

snoeien van clematis hybriden

Snoei is belangrijk om een mooie plant te krijgen, en het tijdstip waarop het wordt gedaan is belangrijk voor het wel
of niet in bloei komen van de plant.
 Snoeien kan bijna nooit kwaad. In het ergste geval bloeit de plant een keer niet.
Voordeel is, een mooiere en meer vertakte plant.
Voor juiste snoei van de verschillende clematissen is er een indeling gemaakt, in snoeigroepen, die overal gebruikt worden.
Je moet dus vooraf uitzoeken tot welke groep jouw clematis behoort, om de juiste snoei te kunnen toepassen.

1. voorjaars-bloeiende soorten (bv. alpina, armandii, macropetala en montana)

- Deze worden helemaal niet gesnoeid. Alleen verwijdering van dode of lelijke takken.
- Ook niet snoeien als er
 grote oppervlakken of schuurtjes begroeid moeten worden.
- Als u van deze clematissen (alpina) direct na de bloei de takken terugsnoeit volgt er in 't najaar vaak nog een 2e bloei,
  op de jonge twijgen.
-
Wel wat snoeien na de bloei, als de plant weinig ruimte heeft, dit geeft de plant de kans verder te groeien om het
  volgende jaar nieuwe bloemen te geven.

2. vroege en mid-zomer bloeiende, grootbloemige hybriden, bloeien vaak voor  juli en vormen knoppen op 2-jarig hout.
                                               (bv. Lasurstern, Nelly Moser en The President)
- Echte snoei onnodig, alleen dood materiaal verwijderen voor 't gezonde aanzien van de plant.
- Je kunt 't beste de hoogste uitlopers in februari een stuk in korten, tot boven een paar gezonde knoppen.
- Om de plant te verjongen kun je enkele oudere takken geheel verwijderen.
- Meestal volgt er 'n 2e bloei (minder) op de jonge takken als je eind feb - begin maart de takken terugsnoeit tot net
  boven een paar gezonden knoppen.

3. laat-bloeiende soorten, bloeien na juli  (texensis soorten, viticella's, vaste plant clematissen als: integrifolia, heracleifolia,
                                     de
tangutica groep (geelbloeiende clematissen) en de geurende rehderiana.
                                             

- Deze soorten kunnen het beste in het voorjaar (feb-mrt)
gesnoeid worden, tot ca. 20 cm boven de grond.
  Houd er altijd rekekning mee dat snoeien in herfst en winter de plant extra kwetsbaar maakt, dus doe het alleen als het
  echt moet.
-
ongesnoeid bloeien ze ook goed maar ze worden kaal aan de basis en bloeien op ooghoogte, wat ideaal is als de
  clematis in een boom of struik groeit.

-
Als de plant kale muren moet bedekken snoei dan in februari tot 30 cm hoogte en net boven een oude bladknop, er zal
  snel nieuwe groei verschijnen en een plant die helemaal groen met bloemen op goede hoogte.

Jonge planten snoeien
Als je alle jonge clematissen (dus uit alle groepen) enige jaren na aankoop terug snoeit, zoals beschreven voor de groep 3 clematissen,
ontstaan daardoor mooie vertakte planten die rijk bloeien. Nadeel is wel dat het langer duurt voordat u van de prachtige bloemen van de clematis kunt genieten.

Wanneer snoei je direct na de bloei?
- Kuipplanten:
Als u van clematissen (grootbloemigen) in kuip ook direct na de bloei in 't voorjaar de takken terugsnoeit
  volgt er in 't najaar vaak nog een 2e bloei, op de jonge twijgen.
 

- Als u Alpina of macropetala clematissen gebruikt om een muur of een schutting te begroeien kunnen je die het best
  halverwege de schutting of muur terugsnoeien, direct na de bloei. De plant zal
zich snel herstellen en nog een tweede
  maal bloeien, wat later in het jaar.

LET OP
Snoei nooit in sterk verhoutte stengels. dat leidt vaak tot de dood van de clematis.
Clematissen uit de montana groep krijgen bijvoorbeeld vaak hele dikke houtige stengels en verdragen daaraan geen snoei.

maar een paar van de meer dan 297 variëteiten, staan in mijn tuintje


ï Clematis
Integrifolia 'Arabella' ð

- Kleinbloemige - Diversifolia Groep-

kenmerk: licht windend
standplaats:
 
beschut zonnig met de wortels in de schaduw
Goed winterhard
hoogte: 1.50 m 
bloei:
 
rijkbloeiend met blauwe 5-9 cm grote bloemen
bloeitijd: juli -sept
verzorging;
 
zomers voldoende vochtig houden
snoei:


 

Vroeg in feb op 20 cm boven de grond snoeien, komt weer vanuit de grond omhoog. Niet snoeien bij vorst. snoeigroep: 3

ò

 

 

 

 

 

 

   

ï Clematis 'The President' ð

-
Grootbloemige hybride = Patensgroep -

kenmerk:


 
bladverliezend, rankende bladstelen, sterke vorm, zeer winterhard,
matige groeier
standplaats:

 
zonnig met koele bodem en voet beschermen tegen felle zon
hoogte: 3 m
bloei:



 
rijke bloei juni- sept,
op oud hout in mei,
6-8 opvallend grote, purperblauwe bloemdekbladen,
purperrode meeldraden
bloeitijd: mei - aug
verzorging: zomers voldoende vochtig houden
snoei: februari,
snoeigroep 2

ò


 

ï   Clematis Rouge Cardinal  ð

- Grootbloemig - Jackmanii Group -
 
kenmerk: rankende bladstelen.
standplaats: zonnig, voet beschermen tegen te felle zon
hoogte: 2.5 m
bloei: paars/rode, 10-15 cm grote bloemen
bloeitijd: juli - okt
verzorging: zomers voldoende vochtig houden
snoei: snoeigroep 3

ò

ï   Clematis Etoile Violette  ð

- Kleinbloemige hybride - Viticella Group -
 
kenmerk: rankende bladstelen
goed winterhard
standplaats:
 
zonnig, voet beschermen tegen te felle zon
hoogte: 2 m
bloei:

donkerblauw/paars

bloeitijd: juli - sept
verzorging: zomers voldoende vochtig houden
snoei: snoeigroep 3
Let op

 

 

Om de gevreesde verwelkings ziekte te voorkomen, plant je deze clematis heel diep. Plant hem gerust 50 cm. diep, en je hebt geen last van de verwelkings ziekte.

 

ï  Clematis 'Jackmanii ð

Jackmanii groep
kenmerk: grote bladeren
standplaats:
 
zonnig, voet beschermen tegen te felle zon
hoogte: 2.5 - 3 m
bloei: blauwpaarse bloemen
bloeitijd: juli - okt
verzorging: zomers voldoende vochtig houden
snoei: snoeigroep 3

ò
 

ï  Clematis 'Jackmanii Superba' ð
 
kenmerk:  
standplaats: zonnig, voet beschermen tegen te felle zon
hoogte:  
bloei:


 
vier afgeronde diep paarsblauwe,  bloemdekbladen met groengele meeldraden
bloeitijd:  
verzorging: zomers voldoende vochtig houden
snoei: maart flink snoeien

ò

           

Clematis Jackmanii - Vroege voorjaar 2004......en hier......Knoppen 2005                    

 

Terug