- vaste (kamer)plant, bolgewas, uit de familie van de Amaryllidaceae = Amaryllisachtigen (narcisachtigen) -
Ik heb mijn enorme Clivia, die normaal
altijd maar binnen staat,
't voorjaar van 2005 voor het eerst een beschut
plekje buiten gegeven. Dat voorjaar gaf ie binnen slechts een weliswaar imposante bloem,
maar na enige tijd
buiten
verschenen er enige tijd
na elkaar zowaar nog een paar. We hebben genoten.
|
Bolgewassen Bolgewassen hebben zich wat betreft hun vorm aangepast aan periodiek veranderende omstandigheden; worden afwisselend gunstige perioden en dan weer ongunstige tijden die veroorzaakt worden door het klimaat. De aanpassingen van de plant hebben geresulteerd in een, vaak, ondergronds opslagorgaan en in een afwisselende groei- en een rustperiode. Bolgewassen zijn: "overblijvende planten die ongunstige omstandigheden overleven door de ondergrondse delen. Het reservevoedsel (zetmeel, suikers en eiwitten) is opgeslagen in het opslagorgaan en moet de plant in staat stellen om ongunstige perioden te overleven. Op of in het opslagorgaan zit de knop die volgend seizoen zal uitgroeien tot een plant met wortels, bladeren en bloemen. Aan het eind van de groeiperiode, aan het begin van de rusttijd, sterven de bovengrondse delen meestal af, en een deel van, of, alle wortels. Meer info |
Clivia dankt haar naam aan
de Engelse hertogin Lady Clive, kleindochter van Robert Clive, stichter
van het Britse rijk in Indië.
De
naam Sint-Jozefsbloem dankt de plant aan de bloei rond het naamfeest van
Sint-Jozef op 19 maart.
schema
| naam: | Clivia = St. Jozefsbloem | extra info |
| toepassing: | Rijkelijk bloeiende,
makkelijk te houden kamerplant, die zomers naar buiten kan |
in verschillende kleurvariëteiten |
| standplaats: | binnen: halfbeschaduwde standplaats
liefst alleen met ochtendzon buiten: halfschaduw of zeer beschut zonnig, pas op voor verbranding |
nooit draaien t.o.v. het licht tip: merkteken op de pot |
| kenmerken: | Lange en dikke, overhangende paarsgewijze diepgroene of bonte
bandvormige bladeren en de wortels vormen bollen met reservevoedsel |
|
| hoogte: | 60 cm en breedte ook 60 cm | |
| groeiwijze: | de bladeren groeien in paren langs beide kanten van de stengel | |
| bloeiwijze: | bolle
waaiervormige trossen van
grote,meestal afhangende oranjerode trompetvormige bloemen |
clivia
miniata heeft als enige rechtopstaande bloemen |
| bloeimaand: | maart - mei, tot vroege herfst | |
| vruchtvorming: | bessen -doosvruchten- rood en rijp met 1 tot 15 zaden per bes | 10 maanden rijpingstijd |
| groenblijvend: | groenblijvend,, min. temp. 5° C | |
| grondsoort: | standaardpotgrond met klei/leem, wat scherp zand en grove bladaarde | |
| verzorging: | Vij
gemakkelijk, 's winters vooral niet te veel water geven, in de zomer
nu en dan mesten en sproeien. Om de 3-4 jaar verpotten en meteen basis scheuten losmaken. Gebruik liefst regenwater |
binnen
regelmatis afstoffen en sproeien |
| verdraagzaam: | goed te combineren | |
| aantal p/m² | 2 of 3 | |
| plantafstand: | 50 - 60 cm | |
| vermeerdering: | in 't
voorjaar: zijspruiten van oudere planten
afsnijden, delen: in de lente of na de bloei zaaien: zodra 't zaad rijp is (ca 10 mnd) kan ook maar het duurt lang voordat deze planten bloeien |
vermenigvuldigen dmv worteluitlopers en dmv stek geven een raszuivere nakomelingen |
| bijzonderheden: | in de bessen en de wortels zit een slijmerige en giftige substantie | giftige plant |
Zoals hierboven te zien groeien en bloeien ze ook in de volle grond, als je tenminste in warmere streken woont.
| meer
bijzonderheden Het Clivia-geslacht telt slechts 5 soorten: Clivia caulescens, Clivia gardenii, Clivia miniata, Clivia mirabilis en Clivia nobilis. Waarvan alleen Clivia miniata als kamerplant in cultuur is. Het sterkst zijn de groenbladige soorten, maarer zijn ook bontbladige variëteiten, zoals Burvenich en Striata. De Clivia komt van oorsprong voor in droge streken van Afrika, waar ze 'boslelie' genoemd worden. De lederachtige bladeren tonen aan dat de plant weinig verdampt en zijn vlezige wortels hebben als functie een waterreserve op te slaan tegen de droogteperiode. Het blad sterft tijdelijk af als de groeiomstandigheden te droog zijn. De Clivia is een eeuwenoude, en bij ons een veel toegepaste, kamerplant, omdat hij juist 's winters in bloei komt als je 'm vergeet water te geven. Misschien iets voor de moderne, hardwerkende tweeverdiener? kenmerken De plant bezit opvallende, trompetvormige bloemen die met tien tot twintig bijeen staan en een bolvormige waaier vormen. De bloemen zijn meestal warm rood of oranje gekleurd, maar enkele variëteiten bezitten ook lichtgele bloemen (o.a. 'Citrina'). Wit-, abrikoos- of geelbloeiende planten zijn in de handel een stuk moeilijker te vinden De bloemen staan gegroepeerd op een lange en dikke bloeistengel die van tussen de stevige bladeren omhoog groeit. nooit vanuit het centrum v/d plant. De plant bloeit van midden winter tot vroeg in de zomer. Doordat de bloemen niet allemaal tegelijk bloeien duurt de bloei soms tot de herfst. Echt ieder jaar bloei is niet geen regel voor een Clivia soms slaat de plant één of meer jaren over om vervolgens weer in bloei te komen. Verder heeft de Clivia vlezige wortels en komen de bladeren uit korte wortels of rhizomen. Rhizomen of wortelstokken, zijn ondergronds groeiende, kruipende, vertakkende stengels die bedekt zijn met schubvormige bladeren. Het reservevoedsel is opgeslagen in de wortelstok. De rhizoom is massief en vormt aan de uiteinden knoppen die uitgroeien tot bladeren en bloemen. Rhizomen groeien meestal horizontaal en vormen alleen aan de onderzijde wortels. Voorbeelden van wortelstokgewassen zijn Iris germanica en Agapanthus. pas op: Clivia's bevatten lycorine, een giftige alkaloide, die bij meerdere geslachten in de narcissenfamilie voorkomt verzorging Nooit de plant keren t.o.v 't licht, dat verstoord de groei! De juiste grond bestaat uit een - mengsel van bladgrond, turfstrooisel, scherp zand en verteerde mest, of, volgens andere kenners een - mengsel van grof verteerde eikenbosgrond, grove turf, boomschors en wat naaldgrond De wortelkluit altijd goed vochtig houden, behalve tijdens de rustperiode, tussen oktober en januari. Dan moet je maar weinig water geven zo wordt de plant geprikkeld om de bloei op gang te trekken. Je gaat dan ook pas weer meer water geven als de zichtbare bloemstengel al zo'n 15 cm lang is. Pas als de bloeistengels volledig zijn uitgegroeid ga de de plant iedere 2 weken wat bijvoeden. Zorg ook voor een wat hogere temperatuur tijdens de bloei. Clivia is niet al te gevoelig voor droge lucht, maar rond 50% is ideaal. Niet winterhard. Matig warm houden. Vanaf oktober evenwel koeler zetten; bij voorkeur rond de 10´C. In de zomermaanden mag de plant ook buiten staan. Alleen tijdens de groeiperiode - van februari tot juli - bemesten om de 14 dgn, met bloed-, hoorn-, beender- of gesteentemeel of goed verteerde koemest, om de bloei te bevorderen. Daarna, tot aan de rustperiode, enkel nog om de zes weken bemesten. Jonge planten jaarlijks verpotten; als de planten ouder worden, wordt het verpotten zo lang mogelijk uitgesteld. Het is zelfs prima om te wachten tot de uit de pot barsten. Het vormen van zaad vergt zo veel energie van de plant dat ie volgend jaar niet bloeit en daarom vinden sommige mensen het beter de uitgebloeide bloemen meteen zo diep mogelijk aan de basis te verwijderen. Mijn Clivia heeft elk jaar wel een paar rijpende bessen, maar tot nu toe heeft ie ook elk jaar gewoon gebloeid, en wordt ie steeds groter en groter. Hoewel een Clivia 's zomers van veel water houd moet je steeds goed opletten dat er geen water onderin de pot blijft staan want daar zullen de wortels snel van gaan rotten. Als je de plant buiten zet, zorg er dan voor dat je op warme dagen genoeg water geeft en af en toe sproeit. vermeerderen Clivia vormt gemakkelijk nieuwe basisscheuten die als jonge plantjes met eigen wortels aan of bij de voet van de moederplant verschijnen en de pot uiteindelijk veel te vol maken. Als de jonge plantjes bijna half zo groot zijn als de moederplant kunnen ze gemakkelijk losgemaakt en afzonderlijk opgepot worden. De beste tijd hiervoor ligt tussen juni en augustus. Ga als volgt te werk: Klop de plant uit de pot en kruimel de grond eraf. Breek of snijd de scheuten met wortels en al los, maar beschadig ze niet. Plaats het jonge plantje in een pot, van 8-10 cm doorsnede, op een laag potgrond met de wortelhals 1 cm onder de potrand, en vul de pot verder af met potgrond en druk die lichtjes aan met de vingers. Giet nu de pot vol water en laat hem goed uitlekken. Hoog opgeschoten plantjes moet je ca 2 mnd ondersteunen, met een stokje, totdat ze een voldoende stevig wortelgestel hebben ontwikkeld. Zet de plant op een lichte plaats maar houd 'm nog een paar weken uit direct zonlicht, en houd de potgrond doorlopend vochtig. delen: in de lente of na de bloei zaad winnen: Door de bloemen onderling via de meeldraden over de stamper te wrijven krijgt men bevruchte planten, ook kan deze kruisbestuiving gebeuren met een penseel. Dit gebeurt op een warme zonnige dag tijdens de bloeiperiode in maart –april. Het duurt daarna ca 10 maanden totdat het zaad rijp is en gezaaid kan worden. In iedere bes zitten 1-15 zaden, die je er uit moeten peuteren en even laten opdrogen, waarna je ze meteen moet zaaien. Clivia zaai instructies: - Vul de pot voor de helft met een mengsel van zaai- of stekgrond en goed verteerde tuincompost. - Dooordrenk de pot met water - Leg de zaden bovenop de aarde en druk ze stevig in de grond, zover dat de bovenkant van 't zaad nog te zien is. - Zet de pot op een warme (18 - 20° C), lichte plek (geen direct zonlicht) - Geef 1 x p.wk. water en organische plantenvoeding - Uitgroei moet binnen 4-8 wkn gebeuren, de wortels ontspruiten als eerste, de eerste bladeren verschijnen 2-3 wkn later. - Verplaats de zaailing niet in dit stadium omdat de net ontsproten wortelpunt erg gemakkelijk afbreekt van 't zaad. - Pot de zaailing na 8 maanden over in een pot met diameter van 15 cm, als de bladerren ongeveer 15 cm lang zijn. Gebruik hiervoor hetzelfde grondmengsel. Houd de jonge plant uit direct zonlicht, Clivia houd van schaduw, en sproei ze en geef ze regelmatig voeding en water. - Verpot de plant jaarlijks in een grotere pot, de eerste 3 jaar. Daarna stel je het verpotten zolang mogelijk uit. Hoewel je dmv van zaaien geen zekerheid hebt over de raszuiverheid, bloeien deze planten vaak na een jaar of 3. stekken Gebeurt in de zomer: snijd daarvoor het uiteinde van een blad af en steek het eerst in stekpoeder voordat je ze in een pot steekt met een mengsel van zand met potgrond in de verhouding 5 : 1. Zet de stekken onder glas maar zorg ervoor dat de stekken steeds frisse lucht krijgen. |
andere variëteiten
|
Clivia caulescens ð
kenmerk: bladeren ca 2 m
lang |
 |
|
|
ï Clivia compacta robusta
kenmerk: gedrongen groei |
|
Clivia cyrtanthyflora
ð hoogte: 45 cm bloei: dichte schermen, afhangende, licht scharlakenrode bloemen |
|
|
|
ï Clivia gardenii
kenmerk: bladeren smal en
ca 60 cm lang. |
|
Clivia miniata ð
kenmerk: meest bekende
soort met breed blad |
|
|
|
ï Clivia miniata citrina
bloeitijd: vroege voorjaar tot midden zomer.
|
|
Clivia mirabilis ð kenmerk: bovenkant
blad heeft een witte streep over 't midden |
 |
|
|
ï Clivia nobilis
kenmerk: bloemstelen
korter dan bladeren. |
